توهین

تخلفات ساختمانی
تخلفات ساختمانی
10 آگوست 2019
اصول نگارش چک
نکات حقوقی اصول نگارش چک
14 آگوست 2019
Show all

توهین

توهین

توهین

توهین

در لغت از ریشه وهن و مصدری عربی است که به معنای خوار و خفیف کردن آمده است در اصطلاح حقوقی نیز به کاری گفته می شود که متضمن اسناد واخبار نبوده و به نحوی است که در شخصیت و حیثیت متضرر از جرم نوعی وهن وارد نماید. به همین خاطر جرم توهین از جمله جرایم علیه شخصیت معنوی افراد تلقی می شود. چرا که تحقق این جرم موجب هتک حرمت اشخاص به وسیله رفتار مجرمانه، اعم از فعل، گفتار، نوشتار حتی در دنیای مجازی نیز می شود.

توهین، اعم از صریح یا ضمنی اغلب به صورت شفاهی یا کتبی و… با به کار بردن الفاظ رکیک، فحش ، تحقیر و تخفیف صورت می گیرد که وسیله در آن شرط نیست بلکه طرز تلفظ کلمات، شخصیت بزه دیده، زمان و مکان، موقعیت اجتماعی بزه دیده و… در تحقق آن دارای اهمیت است.

 عناصر تشکیل دهنده جرم توهین

الف) عنصر قانونی:

  عنصر قانونی جرم توهین در قوانین جاری عبارت است از مواد ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی تحت عنوان توهین به مقدسات و…، مادهت ۵۱۴ توهین به بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی و… ماده ۶۰۸ توهین به اشخاص حقیقی، ماده ۶۰۹ توهین به روسای قوای سه گانه و سایر مقامات و… ماده ۷۰۰ تحت عنوان هجو افراد و ماده ۲۶ قانون مطبوعات، تحت عنوان توهین به دین مبین اسلام و مقدسات توسط مطبوعات، ماده ۶۱۹ تحت عنوان توهین به زنان و اطفال.  همچنین مواد ۴۸ و ۴۹ قانون جرایم نیروهای مسلح را نیز می توان نام برد. هر چند با توجه به توسعه وسایل ارتباط جمعی بویژه رایانه، توهین از رهگذر رایانه به روشنی جرم انگاری نشده است و از آن جا که وسیله ارتکاب جرم و توهین شرط نیست و آن را توجیه نمی کند میتوان عناصر موجود را در مورد  جرم توهین از رهگذر رایانه نیز به کاربرد هر چند مقنن در قانون جرایم رایانه ای ذیل فصل پنجم و مواد ۱۶ و ۱۷ و تحت عنوان هتک حیثیت و … بدان اشاره نموده است.

ب) عنصر مادی:

 رکن مادی جرایم توهین به صورت مشترک در تمام آنها شامل رفتار مرتکب به شرط مشخص بودن طرف و موهن بودن رفتار توهین آمیز و مطلق بودن آن است.

ج) عنصر روانی:

 عنصر روانی جرم توهین در ابتدا آگاهی مرتکب به توهین آمیز بودن رفتار ارتکابی است و سپس قصد وی به منظور تخریب شخصیت بزه دیده و ورود ضرر معنوی به نامبرده می باشد.

مجازات توهین

ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی، موضوع  اهانت به مقدسات اسلامی در صورتی که جرم ارتکابی مشمول حکم سبب النبی (توهین شدید به پیامبر گرامی اسلام و امامان وحضرت فاطمه زهرا و..) باشد اعدام و در غیر این صورت مشمول مجازات حبس از یک یا پنج سال خواهد بود.

ذیل ماده ۵۱۴ چنانچه کسی به هر نحوی به حضرت امام خمینی(ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و مقام معظم رهبری اهانت نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.

قانونگذار در ماده ۶۰۸ توهین به افراد (اشخاص حقیقی) از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک را چنانچه موجب حد قذف نباشد به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه و یا از ۵۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم نموده است.

همچنین ذیل ماده ۶۰۹ آمد است هر کس با توجه به سمت یکی از روسای سه قوه یا معاونان رئیس جمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه ها و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها، در حال انجام وظیفه یا به سبب آن  توهین نماید به سه تاشش ماه حبس یا ۷۴ ضربه شلاق و یا زا ۵۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال  جزای نقدی محکوم می شود.

مجازات تعرض یا مزاحمت اطفال و زنان در اماکن عمومی و معابر چه با الفاظ و چه با حرکات مخالف شان وحیثیت ، حبس از دو تا شش ماه و تا ۷۴ ضربه شلاق پیش بینی شده است.

مجازات کسی که با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی (دیگری) را هجو کند و یا هجویه را منترش نماید. حبس از یک تا شش ما خواهد بود. قانونگذار در ماده ۲۶ قاون مطبوعات هر کس را که به وسیله مطبوعات به دین مبین اسلام و مقدسات آن اهانت کند در صورتی که به حکم ارتداد منجر شود حکم ارتداد را در مورد وی صادر و اجرا می نماید، در غیر این صورت طبق نظر حاکم شرع و براساس قانون تعزیرات( به موجب ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی) با مجرم رفتار خواهد شد. در مواد ۴۸ و ۴۹ که موضوع آن توهین هر نظامی در حین خدمت به مافوق خود و برعکس (افراد تحت امر) می باشد مجازات حبس از دو ما تا یک سال پیش بینی شده است.

صرف نظر از  عوامل و عناصر فوق و مجازات های مقرر، آنچه در مورد جرم توهین حائز اهمیت است منشا آن می باشد که اغلب محرک های بیرونی و شرایط محیطی به آن دامن می زند یا تحت تاثیر عوامل درونی از قبیل خودخواهی و غرور، تعصب بی مورد، زیاده طلبی، نادیده گرفتن حقوق دیگران و … در سایه عدم کنترل رفتارهای شخصی به وقوع می پیوندد.

شبکه های مجازی

معمولا محلی است برای تبادل اطلاعات و در این میان بسیاری از افراد خصوصی ترین مواد زندگی خود را در این شبکه  ها برای دوستان و علاقه مندان به اشتراک می گذارند.

متاسفانه برخی افراد بی توجه به موارد اخلاقی و ارزش های اجتماعی و فردی، بدون رعایت نکات اخلاقی به حریم خصوصی افراد به ویژه ستارگان سینما، ورزشکاران و… وارد شده و حتی اقدام به توهین و فحاشی در قالب گذاشت کامنت می کنند.

متاسسفانه بارها مشاهده شده که کاربران دنیای مجازی با هویت های جعلی و اکانت های متعدد در این فضا فعالیت کرده و بدون توجه به قید و بندهای اخلاقی و اجتماعی ضمن مزاحمت برای دیگران اقدام به نشر اکاذیب، هتک حرمت و حیثیت کرده و برای دیگر کاربران مشکل ایجاد می کنند.

نشر اظهار نظرهای توهین آمیز در صفحات کاربران از نظر قانون جرم محسوب می شود و این موضوع در قانون جرائم رایانه ای در نظر گرفته شده و پلیس فتا به عنوان ضابط قضایی موظف به رسیدگی و دنبال کردن اقدامات لازم برای رسیدگی به شکایت کاربران است.

از آن جایی که محیط سایبر، محیطی مخفی، آزاد و نامحدود است، احتیاج به نظم دارد و اگر خلاف این باشد، هر صفحه از این محیط می تواند تبدیل به صحنه جرم وآشفتگی شود.

احتمالاً خیلی از  افرادی که در فضای مجازی  به توهین و رعایت نکردن ادب و از آن طرف فردی که مورد اهانت قرارگرفته ندانند که این موضوع از طریق مجاری قانونی قابل پیگیری است. باید طبق ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه ای، مرتکبان این جرم را به عنوان یکی از مصادیق هتک حرمت، به حبس از ۹۱ روز تا ۲ سالیا جزای نقدی از ۵ میلیون ریال تا ۴۰ میلیون ریال یا هر ۲ مجازات محکوم کرد.

از دیدگاه حقوقی جزا، توهین در فضای مجازی قابل قیاس با توهین سنتی نمی باشد، زیرا در توهین سنتی ممکن است فرد در مقابل عده ای محدود مورد اهانت واقع شود، اما آسیب ناشی از توهین رایانه ای گستره بیشتری از توهین سنتی دارد، شاید بتوان در توهین سنتی اعاده حیثیت نمود، اما در توهین مدرن که وسعتی به کل دنیا دارد، اعاده حیثیت بسیار مشکل و  غالباً غیر ممکن است و به همین جهت، نیاز به شدت عمل بیشتری دارد.

مجازات جرم توهین رایانه ای

جرم توهین رایانه ای صراحتا در هیچ ماده ای از قوانین ذکر نشده و بدون مجازات ماندن مرتکبان این جرم نیز بر ارتکاب روز افزون آن خواهد افزود به همین دلیل به نظر می رسد باید طبق ماده ۱۶قانون جرایم رایانه ای، مرتکبان این جرم را به عنوان یکی از مصادیق هتک حرمت، به حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال یا جزای نقدی از ۵ میلیون ریال تا ۴۰ میلیون ریال یا هر ۲ مجازات محکوم کرد.

البته باید در نظر داشت که ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی به توهین ساده و ماده ۶۰۹ این قانون به توهین مشدد توجه کرده اند ،مجازات توهین ساده براساس ماده ۶۰۸ شلاق تا ۷۴ ضربه یا ۵۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال جزای نقدی است. مجازات توهین مشدد هم حبس از ۳ تا ۶ ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق یا ۵۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال جزای نقدی است.

با توجه به وحدت ملاک توهین رایانه ای و مزاحمت تلفنی، می توان چنین بیان کرد که محل وقوع بزه توهین رایانه ای ،محل حدوث نتیجه است. پس در جرایم رایانه ای، تعیین محل وقوع بزه در اختیار بزه دیده است. بزه دیده در هر مکانی از توهین رایانه ای اطلاع یابد، می تواند به شکایت کیفری اقدام کند. از این رو، محل حدوث نتیجه، محل وقوع جرم است و دادگاهی که این محل در حوزه آن قرار دارد ، طبق ماده ۵۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری، صالح به رسیدگی است سؤالی که مطرح می شود، این است که با توجه به نبود تصریح قانونی به توهین رایانه ای و عام و مقدم بودن قانون مجازات اسلامی( مصوب ۱۳۷۵) و خاص مؤخر بودن قانون جرایم رایانه ای( مصوب ۱۳۸۸) مرتکبان این جرم طبق کدام قانون باید مجازات شوند؟ در ضمن، باید در نظر داشت که مجازات مقرر در قانون جرایم رایانه ای شدیدتر از مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی است. پس چگونه می توان با روح قاون مخالفت کرد ومجازات مشدد را اعمال کرد؟ در پاسخ ، باید گفت که طبق اصول فقهی، در صورتی که قانون عام بر قانون خاص مقدم باشد و تاریخ ورود هر دو (عام وخاص) معلوم باشد و زمان عمل به عام پیش از ورود خاص رسیده باشد، در این مورد خاص، مؤخر را ناسخ عام مقدم(نسخ جزئی) می دانیم. پس توهین رایانه ای را از شمول مواد ۶۰۸ و ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی خارج می دانیم و در خصوص مجازات این جرم، به ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه ای رجوع می کنیم. تشدید مجازات را نیز می توان با توجه به آثار و عواقب جبران ناپذیر این جرم توجیه کرد.

محل وقوع جرم و دادگاه صالح به رسیدگی در توهین سایبری، اینترنت فقط یک وسیله برای ارتکاب جرم است( مثل مزاحمت تلفنی) .

برای اطلاعات بیشتر در زمینه توهین و دعاوی مربوط به آن می توانید با مشاورین نیکان عدالت تماس بگیرید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *